KAMPEN
IN NEDERLAND
In de oorlogsjaren bestonden er in Nederland in feite vijf Duitse concentratiekampen,
ieder echter met een verschillende achtergrond. Het waren Amersfoort, Vught,
Westerbork, Schoorl en Ommen.
AMERSFOORT
Amersfoort | Vught | Westerbork
| Schoorl | Ommen | Overige
Amersfoort was zonder twijfel het strengste kamp in ons land. Zoals
ook in Duitsland het geval was hadden hier echte kampbeulen het voor het zeggen,
zoals de beruchte SS-er Kotälla die de ex-gevangenen uit die tijd nog
steeds niet vergeten zijn.
VUGHT
Amersfoort | Vught | Westerbork
| Schoorl | Ommen | Overige
Ook Vught was een onvervalst concentratiekamp. Er waren evenwel factoren die
het leven voor sommigen minder zwaar maakten dan in een kamp als Amersfoort.
Zo was het contact met de buitenwereld iets makkelijker en lukte het velen briefjes
naar buiten te smokkelen, iets dat in Duitse kampen vrijwel onmogelijk was.
De bevolking van het kamp was een conglomeraat van categorieën; de politieke
gevangenen -de Schutzhäftlinge- vormden de hoofdmoot; maar er waren ook
Joden, gijzelaars en een speciale afdeling, het P-lager (Polizeiliches Durchgangslager)
dat in feite een dependance van Amersfoort was.
Daarenboven was er een vrouwenafdeling in Vught; velen daarvan werkten in het
Philipscommando dat daar gevestigd was en waar scheerapparaten en kleine radiotoestellen
werden gemaakt. Degenen die daar werkten kregen van Philips een extra pannetje
eten, de zgn. Philiprak. Berucht is het geval van een groep vrouwen die collectief
werd gestraft voor het een of andere onnozele vergrijp. Bijna honderd van
hen werden in twee cellen gepropt, 74 in de een, 17 in de andere, met als gevolg dat velen van hen door verstikking
om het leven zijn gekomen. Naarmate de oorlog vorderde werd ook het regime in
Vught strenger en werd het leven voor de gevangenen aanzienlijk zwaarder. Voor
zover zij niet ontslagen werden werd het grootste deel van de gevangenen later
op transport gesteld naar Dachau.
WESTERBORK
Amersfoort | Vught
| Westerbork | Schoorl | Ommen |
Overige
De geschiedenis van Westerbork is algemeen bekend; het is de plaats waar de
Nederlandse joden werden samengebracht om van daar per trein op transport te
worden gesteld naar de Poolse gaskamers.
SCHOORL
Amersfoort | Vught
| Westerbork
| Schoorl | Ommen | Overige
Schoorl werd al in oktober 1941 opgeheven. Doordat het regime niet streng was
is hier dan ook niet één gevangene overleden. Niettemin was Schoorl, ondanks
het milde regime een echt concentratiekamp.
OMMEN
Amersfoort | Vught
| Westerbork
| Schoorl
| Ommen | Overige
Ommen hoort eigenlijk in dit rijtje niet thuis; het kamp had om diverse redenen
een dubieuze reputatie. Tot midden 1942 noemden de Duitsers het Arbeitseinsatzlager
Erika; omdat hier een soort opleiding voor de inzet in de bezette gebieden
in Oost-Europa plaatsvond.
Ook bevonden zich hier gevangenen van de Nederlandse justitie (clandestiene
slachters, zwarthandelaren e.d.) alsmede contractbrekers en dat soort mensen.
Niet bepaald een groep die voor eerbetoon in aanmerking komt.
OVERIGE
Amersfoort | Vught
| Westerbork
| Schoorl
| Ommen
| Overige
Het kleinseminarie te Michielsgestel en het grootseminarie te Haaren
dienden over het algemeen als gijzelaarskampen. De gevangenen, meest vooraanstaande
Nederlanders, hadden het niet slecht. Zij leefden in een paradijs vergeleken
met de gevangenissen of concentratiekampen. Wat het eten betreft hadden zij
het zelfs beter dan de burgerbevolking.
Maar het waren gijzelaars; en een aantal hunner is dan ook als represaille tegen
verzetsdaden tegen de muur gezet.
Maar ook degenen die waren gearresteerd in verband met een grote spionageaffaire,
het zgn "Englandspiel" zaten in Haaren gevangen; en voor hen golden de
bovengenoemde gunstige leefomstandigheden uiteraard niet.
Ook mag niet onvermeld blijven dat er in Nederland in vrijwel alle provinciale
hoofdsteden en in tal van andere plaatsen gevangenissen bestonden waar de tegenstanders
van de nazi-bezetter zaten opgesloten, doorgaans in de eerste fase van hun gevangenschap.
Terug naar begin van pagina