Interview met voorzitter Wimar Jaeger

Sinds kort zijn Stichting Vriendenkring van Oud-Dachauers, Stichting Nederlands Dachau Comité en Stichting Nationaal Dachau Monument samengegaan tot de nieuwe Stichting Nederlands Dachau Comité. Door samen de handen ineen te slaan, kunnen we nog beter de herinnering aan Dachau in leven houden en laten weten wat we nu nog van de herinnering kunnen leren. Een onderdeel van onze nieuwe opzet is een vernieuwde website en Facebook-pagina, waarmee we de verhalen van Dachau ook aan een nieuwe generatie kunnen blijven doorgeven. In dat kader zullen we regelmatig berichten plaatsen op beide kanalen, zodat je op de hoogte blijft van het Nederlands Dachau Comité. Hieronder lees je het allereerste bericht, een interview met onze voorzitter, Wimar Jaeger.

 

Wat betekent Dachau voor jou?

Dachau is voor mij het symbool voor alles wat er mis kan gaan op het moment dat de vrijheid ontnomen wordt. Het maakt duidelijk waartoe mensen in staat zijn op het moment dat gevoel van racisme, discriminatie, uitsluiting, overheersing, ongelijkheid, fanatisme in een samenleving politiek geaccepteerd raken. Dan rest alleen de ontmenselijking van de ander. Zodra ontmenselijking zich voordoet doen mensen de ander dingen aan, waarvan de verschikking nog generaties erna gevoeld wordt.

Hoe ben je met het Nederlands Dachau Comité in aanraking gekomen?

In 2010 gingen mijn vrouw, kinderen en ik mee met een familiereüniereis naar Dachau, waar de opa van mijn vrouw is omgekomen. Ook in mijn eigen familie heeft de oorlog diepe wonden geslagen. Ik vind het belangrijk dat er organisaties zijn die mensen blijvend helpen herinneren hoe fout het kan gaan als de maatschappij en de democratie ontspoort. De dood van mensen in de Tweede Wereldoorlog mag niet voor niets geweest zijn. We moeten van hun dood leren dat intolerantie, het ontnemen van vrijheid, discriminatie, uitsluiting en oorlog enorme gevolgen hebben, die de levens van zelfs de generaties erna hevig treffen. We zijn het de oorlogs- en verzetsdoden verplicht om aan te tonen dat we geleerd hebben om, ondanks onze verschillen in uiterlijk, gewoonten, cultuur, afkomst en meningen, te kunnen samenleven op een manier waarin zulke ernstige excessen te allen tijde voorkomen worden.

Wat hoop je vanuit het Nederlands Dachau Comité te bereiken?

Mensen die dicht tegen de oorlog staan, ontvallen ons in te snel tempo. Hun herinneringen proberen wij steeds beter vast te houden. In die herinneringen herdenken wij familie en vrienden, die wij veelal nooit kenden. Voor de jonge generaties is 4 mei veel minder een herdenking van familie en vrienden. Het is ten slotte niet meer hun oorlog, maar het is wel hun vrijheid die de herinnering levend moet houden. Het wordt steeds duidelijker dat de komende jaren cruciaal zijn in de keuze of wij in de toekomst, de oorlog herdenken als geschiedenis, of als herinnering. Als verhaal waar we vandaan komen of als waarschuwing waar we niet naar toe moeten. Het Nederlands Dachau Comité vindt  het belangrijk dat hetgeen in de oorlog zo gruwelijk fout ging, zich in de toekomst niet herhaald. Binnen het Nederlands Dachau Comité denken wij dat in een tijd waarin de collectiviteit van toen is ingeruild voor de individualiteit van nu, de herinnering van de oorlog gericht moet zijn op de individuele moraliteit van mensen. Individuele moraliteit om te voorkomen dat het nog eens mis gaat. Die moraliteit definiëren wij als “de mate van het al of niet vertonen van menswaardig gedrag”. Het Nederlands Dachau Comité wil iedere Nederlander een of twee keer per jaar inspireren om over haar of zijn eigen moraliteit na te denken. Zo vormt de oorlog mede het moreel kompas van de toekomst; want ieder mens is van belang om te zorgen dat wat in de oorlog zo gruwelijk misging, zich nooit meer herhaalt.

Waarom is herdenken en herinneren vandaag nog van belang?

Het herdenken van slachtoffers van de Tweede Wereld Oorlog is belangrijk voor de nabestaanden, wiens leven door het verlies in die oorlog fundamenteel is aangetast. Herdenken dwingt ook tot herinneren. Het is juist die herinnering die ons aanleiding geeft ons goed te realiseren dat we “dat” nooit meer willen. Door ons dat te realiseren kunnen we ons afvragen wat we vandaag de dag doen om te voorkomen dat dergelijke verschrikkelijkheden zich in een andere gedaante herhaalt. We kunnen ons afvragen welke ontwikkelingen er in de maatschappij plaats vinden die een bedreiging vormen voor de vrijheid van mensen op basis van afkomst, geloof, seksuele geaardheid, politieke voorkeur, etc. Hopelijk leiden die vragen ook tot de individuele kernvraag: “welke rol heb ik daar zelf in?”. Het is uiteindelijk immers de individuele moraliteit die de garantie is dat de tragedie die zich voor en in de Tweede Wereld Oorlog ontspon, nooit weer plaatsvindt.

Waarom is het Nederlands Dachau Comité relevant om de boodschap van herdenken en herinneren aan een nieuwe generatie over te brengen?

Het Nederlands Dachau Comité heeft de herinnering aan de gevolgen van ontneming van vrijheden in haar genen zitten. Wij kunnen als geen ander getuigen en uitleggen wat de verschikkingen voor mensen en hun nabestaanden gedurende meerdere generaties zijn, als de samenleving ontspoort en mensen elkaar niet meer humaan tegemoet treden. Omdat wij daar als geen ander van kunnen getuigen verplichten wij ons constant te blijven hameren op de verantwoordelijkheid van ieder individu om de vrijheid te bewaken en menselijke omgang te bevorderen. Het kon in de oorlog zo gruwelijk misgaan omdat de zwijgende meerderheid, een minderheid zijn helse gang liet gaan. Het Nederlands Dachau Comité kan deze “stille meerderheid” bewust houden dat vrijheid en democratie kwetsbaar zijn en bewaakt moet worden.

Hoe gaat het Nederlands Dachau Comité invulling geven aan herdenken en herinneren in een tweede jaar met coronamaatregelen?

Ook het Nederlands Dachau Comité gaat digitaal. We zullen veel van onze activiteiten zoals de herdenking en de Dachau lezing via de digitale snelweg uitvoeren. Sommige activiteiten moeten we helaas opschorten totdat het weer veilig is. Bekijk ons programma en doe mee want ook vanuit huis achter het scherm kunnen we het belang van vrijheid en democratie onderstrepen.

Wil je meer te weten komen over de activiteiten van het Nederlands Dachau Comité? Neem dan een kijkje op de agenda op onze website of stuur een e-mail naar info@dachau.nl indien je een vraag hebt.